दिपक बोहरा
तुलसीपुर २२ असार । दाङको साबिक डुरुवा १ हाल तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडा नं. १५ निवासी कमानबहादुर बस्नेत ‘हिमाल’ मुलुकको आमुल परिबर्तनका लागि जनयुद्धमा होमिए । उनै हिमालले प्रचण्ड र बाबुरामको सुरक्षाका लागि एक ठाउँबाट अर्को ठाउमा स्कटिङ गर्दै हिड्थे ।
मुलुकको ब्याप्त सामन्तवाद, दलाल र नोकरशाही पुँजीवादका विरुद्धमा तत्कालिन नेकपा( माओवादी)ले थालेको सशस्त्र जनयुद्ध सफल पार्न उनी २०५६ सालमा घरपरिवार त्यागेर हिडे । उनी जस्तै करोडौ नेपाली जनतालाई परिवर्तन चाहिएको थियो । स्वतन्त्रता चाहिएको थियो, समानता चाहिएको थियो ।
घर, श्रीमती, छोराछोरीलाई त्यागेर हिडेका उनी प्रचण्ड, बाबुराम दाङ आएको बेला, उनीहरुको सुरक्षाका लागि स्कटिङ गरेको याद अहिले पनि ताजै रहेको बताउछन् । उनले जनयुद्धका लागि कति गोलीका छर्राहरु खाए, आफ्नै आँखा अगाडि कति सहयात्रीलाई गुमाए । तर हिम्मत हारेनन्, आँटिलो स्वभाबका उनी मुलुक परिबर्तनका लागि सधै लडिरहे ।
आफ्नो लागि केही सोँचेनन् । समग्र देशबासीको सुख आफ्नो सुख सम्झिए । फलस्वरुप मुलुकमा गणतन्त्र आयो, नेपालीहरुको लामो प्रतिक्षा पछि संबिधान सभाबाट संबिधान बन्यो, नयाँ संरचना अनुसार तीन तहको सरकारले पूर्णता पायो । तर उनले चाहेको नेपाल अझै बन्न सकेको छैन् । दुखि गरिबको अबस्था उस्तै छ । अझै त्यसमा पनि मुलुकको ब्यबस्था परिबर्तनमा ज्यूज्यान हत्केलामा राखेर होमिएका उनको अहिले बस्ने खाने ठेगान छैन् ।
‘ कहिल्यै कसैको घर, कहिले कसैको घरमा बास हुन्छ’ उनले भने‘ न त घर छ, न त श्रीमती, न त छोराछोरी नै ।’ अहिले तिनै छोराछोरी, श्रीमती र घरको खोजीमा छन्, उनी । मुलुक शान्ति प्रक्रियामा प्रबेश गरेदेखि श्रीमती, छोराछोरी, घर खोजिरहेका उनले अझै भेटाउन सकेका छैनन् । मुलुक समृद्धिको यात्रामा हिडिरहेको अबस्थामा आफ्नो जीवनको सहयात्री श्रीमती, छोराछोरी,घर साथमा हुँदैनन्, भन्ने कल्पना गरेका थिएनन्, होला । तर अहिले श्रीमती, छोराछोरी, घर कुनै पनि साथमा छैनन् ।’ ब्यबस्था परिबर्तन गर्न त्याग गरेका यौद्धा हिमालको दर्दानाक अबस्था देख्दा आँखा कस्को आँखा नरसाउला र ? ‘आफु संगै लडेका साथिहरु अहिले चिल्ला गाडिमा हिड्छन्, बजारमा ठुलाठुला घर ठडिएका छन्’ उनले भने‘तर म भने आफ्नो घर कहाँ छ, श्रीमती कहाँ छिन्, छोराछोरी कहाँ छिन्, केही अत्तो पत्तो पाएको छैन् ।’ जनयुद्धकै समयमा उनी लडाईमा होमिए, यता उनकी श्रमती भने अर्कै श्रीमान खोजेर बिहे गरेर गईन् ।
श्रीमती त अर्कै श्रीमान खोजेर गईन्, तर छोराछोरी पनि बुढेसकालको शाहारा बन्न सकेनन्, कारण त्यही जनयुद्ध थियो । मुलुक सकारात्मक मार्गमा अघि त बढ्यो, तर उनको ब्यक्तिगत जीवन भने डामाडोल बन्यो ।‘मुलुकलाई नयाँ मार्गमा अघि बढाउने सपना थियो, सपना पुरा भयो’ उनले भने‘ तर म जस्ता हजारौं यौद्धा घरबार बिहिन छन् ।’ उनी ६८ बर्ष भएका छन् । उनका छोरीहरु बिहे गरेर गईन्, छोराहरु एउटा बिदेश र अर्को भारत छन्, भनेर कसैले सुनायो, तर कहाँ छन्, भनेर भेट्न नपाएको बर्षौ बितिसक्यो । उनको न त कुनै सम्पति छ, न त सन्तान नै साथमा छन् । साथमा छ त, युद्धमा प्रहरीले छातिमा पिट्दा लागेको चोटको औषधी र पट्यार लाग्दो सन्तानको पर्खाई । कुन बुवाले चहादैन् होला,सन्तान आफ्नो साथमा होस, बुढेस कालमा सुन्दर जीवन विताउ । तर त्यो जिन्दगी हिमालका लागि एकादेशको कथा जस्तै बनेको छ ।
जनयुद्धमा पटक पटक जेलजीवन पनि बिताए ।
जेलमा हुँदा प्रहरीले सहन नसक्ने यातना दियो । प्रहरीकै कुटपिटबाट उनका सबै दाँत झरिसकेका छन्, भने छातिमा गम्भीर असर परेको छ । छातिको दुखाई बिसाउन ठाउ छैन् । अहिले उनी आफै शाहारा बिहिन बनेका छन् । बिगत एक बर्ष देखि उनी तुलसीपुर १७ स्थित तत्कालिन माओवादी केन्द्रका नेता तुलाराम भण्डारी‘बारुद’को घरमा बसिरहेका छन् ।
जनयुद्धको समयमा ईमान्दारी पूर्बक लागेका उनको अबस्था देख्दा उनका सहकर्मीहरुका पनि आँखा रसाउछन् । पूर्ब माओवादी केन्द्र तुलसीपुरका अध्यक्ष रामवहादुर दहितले भने‘ उहाँ इमान्दार र मेहेनेती हुनुहुन्थयो, तर अहिले आएर यस्तो अबस्था देख्दा आँखा रसाउछन् ।’ २०५६ साल, जुनबेला उनी श्रीमती, छोराछोरी, घरलाई बिर्सेर मुलुक परिबर्तनका लागि जनयुद्धमा होमिएका थिए ।
त्यसको २० बर्ष पछि मुलुक समृद्धिको मार्गमा अघि बढ्यो , तर मुलुकलाई यही समृद्धिको मार्गमा पु¥याउने हिमालको भने अहिले बस्ने खाने टुंगो छैन् । उनकै बलिदानकै कारण मुलुकले फड्को मारेको छ ।
